|
Jezuicka nr 6,
hip. 72, kamienica Biskupów Poznańskich (Ludwikowska).
Jedyna znana w Warszawie kamienica gotycka na szerokiej działce (pierwotna szerokość frontu taka sama jak obecnie). Wzniesiona przed
połową w. XV przez Andrzeja Edlingera, kupca, który 1445 zbudował
ścianę sąsiedzką od strony posesji nr 4; 1448 określana jako należąca do niego
"lapidea magna". Okresowo prawo własności mieli książęta mazowieccy. Przebudowywana,
m.in. przez Burcharda Sulmeistra (1463-99) i Ludwika Rechmeistra (1499-1547). Przed 1547 zapewne spalona, w tymże roku kupiona przez
biskupa Benedykta Izdbieńskiego na rezydencję biskupów poznańskich. W wyniku przebudowy, po której libertowana przed 1565, uzyskała okazałe formy późnogotyckie,
m.in. dekoracyjnie opracowaną elewację z profilowanymi obramieniami otworów, fryzem i wnękami (fragmenty rozpoznane w czasie badań 1954, częściowo rekonstruowane). 1607 spalona, odbudowana 1611 przez
biskupa poznańskiego Andrzeja Opalińskiego, co upamiętniono tablicą erekcyjną (odnaleziona 1855, nie zachowana). W. XVIII trzykondygnacjowa, z dwiema oficynami bocznymi, sięgającymi ul. Brzozowej, mieszczącymi
m.in. wozownie, kuchnie i stajnie. 1798 po utworzeniu biskupstwa warszawskiego przeszła na własność
kapituły. 1849 piwnice wynajmowane przez Fukiera na skład win.
1867 przejęta przez rząd i przeznaczona na urząd poborowy i
mieszkania. Remontowana 1855 i 1884-85. Od 1887 mieściła się tu Szkoła
Realna, 1916 przywrócona kapitule.
Po zniszczeniach 1944 ocalały mury do wysokości pierwszego piętra włącznie i sklepienia
piwnic, z wyjątkiem zawalonej tylnej lewej części budynku (od
strony kamienicy nr 8). Odbudowana 1954-5 wg proj. Stanisława Żaryna, po rozbiórce sklepień piwnicznych i dużej części ścian
nadziemnych (w tym prawie całej fasady). Zrekonstruowano piwnice
i układ parteru, piętra nowo projektowane, dostępne przez kamienicę nr 8, z ul. Celnej (w związku z tym zlikwidowana klatka schodowa, a od strony kamienicy nr 4 świetlik, nad którym nowa latarnia). Fasada odtworzona wg stanu przedwojennego, nadanego jej zapewne w. XIX (zmieniony jedynie kształt wejścia), elewacja tylna nowo projektowana, oficyny nie odbudowane.
Trzykondygnacjowa z mieszkalnym poddaszem. |