|
Kanonia
28, hip. 75, narożnik ul. Jezuickiej nr 2. Kanonia zbudowana w roku
1541 dla oficjała i kanonika Stanisława Bonieckiego, jako budynek późnogotycki; trzykondygnacjowy, jednotraktowy, zapewne dwudzielny, z sienią od strony narożnika, do której prowadził portal z cmentarza (obecnej ul. Kanonia). Spalona 1607, odbudowana 1611 z dodaniem
m.in. wykusza od strony ul. Jezuickiej. W tej formie kanonia przetrwała do zniszczenia w 1944. 1743 własność kanonika Antoniego Kazimierza Ostrowskiego, późniejszego
arcybiskupa gnieźnieńskiego, 1754 kanonika Wincentego. Po 1757 przedłużona do
styku z domem Jezuicka nr 4, i zajęła wylot ul. Dawnej; parter dobudówki utworzyła sklepiona brama, otwarta na tę uliczkę (od tego czasu dzierżawioną przez kapitułę), na piętrach mieszkanie proboszcza. Następnie własność
m.in. 1784 kapituły, później kanoników: 1819 Wincentego Łaszczewskiego, 1821 Adama Królikiewicza, 1844-65 Jana
Dekerta, syna prezydenta, późniejszego
biskupa halikarnaskiego, 1867 Augusta Siekluckiego. 1867-8 kamienica rządowa, następnie w rękach: 1870-6
F.Dziaszkowskiego, 1878-89 Feliksa Chruszakowskiego, 1907 Piaszczyńskiej. 1911 mieściło się tui archiwum akt starych i hipotecznych; wówczas remontowana, a w
bramie na ul. Dawną umieszczony sklep. 1915-30 własność architekta Józefa Piusa Dziekońskiego i jego spadkobierców.
Przed ostatnią wojną odkryty i wyeksponowany fragment portalu gotyckiego. Po zniszczeniu 1944
zachowana część obu elewacji do wysokości I p., brama na ul. Dawną wraz z nadbudową.
Odbudowana 1949-52 wg proj. Stanisława Żaryna i Antoniego Aleksandra
Jawornickiego, z odtworzeniem stanu sprzed zniszczenia, bez latarni, z obniżeniem aneksu nad bramą do jednego piętra, w formie nawiązującej do wyglądu z
drugiej połowy wieku XVIII; układ wnętrz zmieniony. - Trzykondygnacjowa. Piwnice dwudzielne, w przedniej części gotyckie z 1541
Fasada od strony Kanonii dwuosiowa; ze skarpą w narożu, obok której fragment
portalu gotyckiego z profilowanej cegły, wielobarwnie glazurowanej. Przy narożu ponad przyziemiem (pierwotnie na wysokości II p.) zrekonstruowana tablica kamienna z inskrypcją o budowie kanonii 1541 przez Stanisława Bonieckiegoi z herbem Bończa, obok odsłonięty fragment gotyckiego muru.
|