Kanonia 8, Teatr Adekwatny



Kanonia 8, hip. 85 i 86. Pierwotnie dwie kanonie, wzniesione w. XV-XVI w kilku etapach, dostawione do muru obronnego, co najmniej piętrowe (ślady schodów na piętra). Lewa (nr hip. 85) dwutraktowa, z dwudzielnym traktem przednim, prawa (nr hip. 86) na szerszej działce, płytsza. Przebudowywane. 1743-54 lewa własnością kanonika Klonowskiego, prawa kanonika Drochowskiego (Drohojewskiego). W latach 1784 i 1797 obie wzmiankowane jako własność kapituły. 1800 spalone, kupione przez Stanisława Staszica (wraz z sąsiednią nr 6) i przebudowane przed 1806 na siedzibę Towarzystwa Przyjaciół Nauk, które mieściło się tu do 1823 (biblioteka, zbiory naukowe). 1814 remontowane przez arch. Józefa Borettiego. Oba połączone budynki otrzymały jedną klasycystyczną fasadę, a część lewą (d. nr hip. 85) rozbudowano w głąb ku skarpie wiślanej. 1823 przyłączone do Zamku i przeznaczone na mieszkania służby. 1843 nabyte i przekształcone na mieszkania czynszowe przez pierwszego prywatnego właściciela Adama Podberskiego (1843-53). Następnie dom w posiadaniu m.i.: 1865-78 Milewskich, 1880-87 Józefy Wodzińskiej, 1907 Ignacego Badowskiego, przez którego rozbudowany w głąb: nowe skrzydła utworzyły za budynkiem frontowym dziedziniec z krużgankami. 1908 staraniem Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości na fasadzie umieszczono tablicę ku czci Stanisława Staszica. 1915 własność poety Artura Oppmana (Or-Ota), 1930 Arnolda Szyfmana. 1923 przebudowa poddasza. 1933 umieszczenie na fasadzie tablicy ku czci Or-Ota. 1944 dom wypalony i częściowo zburzony; zachowana fasada (z tablicami) oraz mury konstrukcyjne. Odbudowany 1955-60 wg proj. Haliny Trojanowskiej; odtworzono plan i fasadę sprzed 1944, sylwetę dachu sprzed 1923, zabudowa frontowa skrócona (nie dochodzi do muru obronnego), tylna nie odbudowana; nowo projektowane: elewacja od strony Wisły oraz wnętrza. Budynek trzykondygnacjowy z mieszkalnym poddaszem. W ścianie tylnej resztki muru obronnego z końca w. XIV, pozostałe elementy w. XV i XVI. Pod skrajnymi oknami I p. tablice pamiątkowe: z lewej ku czci Or-Ota, z prawej Staszica. Dach z wystawkami od frontu. Obecnie siedziba teatru "Adekwatnego" kierowanego przez znanego artystę Henryka Boukołowskiego