Pierwsze wzmianki o murach obronnych pochodzą z 1339 roku, a więc musiały powstać odpowiednio wcześniej, jako wały ziemne otaczające ówczesne miasto. Budowa murów staromiejskich zapoczątkowana została powstaniem bram miejskich: Nowomiejskiej (północno-zachodnia) i Krakowskiej (południowa). Początkowo mur obronny biegł od Bramy Krakowskiej (dzisiejszy plac Zamkowy) w kierunku Wąskiego Dunaju - odcinek ten miał ok. 300 m. Następnie w połowie XIV wieku budowę muru kontynuowano w kierunku Bramy Nowomiejskiej (dzisiejszy wylot ulicy Nowomiejskiej przed Barbakanem) i dalej  w kierunku skarpy wiślanej. Kolejny etap budowy murów nastąpił po roku 1379 i dotyczył odcinka od Zamku wzdłuż Wisły w kierunku północnym. Zamknięty obwód murów liczył ok. 1200 metrów i obejmował obszar o powierzchni 8,5 hektara. W skład murów obronnych wchodziły baszty i wieże. Na przełomie XV i XVI wieku powstały mury zewnętrzne usytuowane 9 - 14 metrów od murów wewnętrznych. 
W 1548 roku przed Bramą Nowomiejską został zbudowany przez Jana Baptystę Wenecjanina -  ostatni etap murów obronnych - Barbakan.

Z upływem lat mury obronne wielokrotnie były remontowane, przebudowywane. Najbardziej zniszczone w okresie wojen szwedzkich (połowa XVII w.). Od VI wieku mury były częściowo zabudowywane, oraz często przebijane dla uzyskania lepszej komunikacji. Od XVII częściowo rozbierane - uzupełnienia w okresie międzywojennym, odbudowa i rekonstrukcja po II wojnie światowej. 

Na zdjęciach (każde można powiększyć) mury obronne od Placu Zamkowego do Barbakanu (ul. Nowomiejska).
Kolejne zdjęcia przedstawiają widok murów od strony ul. Podwale.

Zdjęcie obok - Podwale przy Piekarskiej - kamień upamiętniający miejsce zamieszkania Marii Konopnickiej. 
W głębi widoczna baszta Rycerska.

Na zdjęciu fragment murów na wysokości Szerokiego Dunaju, gdzie prowadzi kładka piesza.
Na pierwszym planie baszta Prochowa rekonstruowana w latach 1953-1954

Baszta Prochowa i mury zewnętrzne - widok od strony Nowomiejskiej  (międzymurze). Powstały w w drugiej połowie XV wieku i początkach w. XVI. 

Początkowy odcinek Podwala - w głębi Barbakan, po prawej baszta zwana Altaną i baszta Prochowa