|
Historia
ulicy
Ulica
Nowomiejska nazywana kolejno:Platea Novae Civitatis, platea ad Novam
Portam, ulica ku Nowomiejskiej Bramie, ulica ku Nowemu Miastu. Od połowy
XVII wieku - Nowomiejska. Powstała przy lokacji miasta jako część głównego szlaku komunikacyjnego miasta
(Świętojańska - Rynek - Nowomiejska), biegnąca z północno-zachodniego
naroża Rynku do Bramy Nowomiejskiej, i za nią do zbiegu ulic Długiej, Freta i Mostowej, gdzie powstał plac
przedbramny.
W pobliżu Bramy Miejskiej mieściła się łaźnia, na której zbudowanie
uzyskali mieszczanie w 1376 roku specjalny przywilej od księcia. W
przywileju tym książę zastrzegł sobie prawo bezpłatnego korzystania,
jeden raz w tygodniu, wraz z małżonką i dworem. W 1469 r. wójt
warszawski Jan Wilk ceduje prawa do łaźni na mieszczan zastrzegając by
jeden dzień w tygodniu przeznaczać na kąpiel biedaków miejskich. Także
duchowieństwo miało prawo raz na dwa tygodnie kąpać się oraz golić
brody i tonsury bez żadnych opłat.
Na narożniku Nowomiejskiej i Mostowej w XVIII wieku mieściła się
kordegarda, odwach oraz areszt straży marszałkowskiej. Po drugiej
stronie znajdował się szpital św. Ducha, rozbudował się również
klasztor Paulinów.
W w wieku XVI przy ul. Nowomiejskiej w obrębie murów na 16 działkach stało 12 domów murowanych, z których 8
po stronie zachodniej, nieparzystej (numery 3-7, hip. 178-171 ), stanowiły ciąg na długich działkach,
ciągnących się w stronę Szerokiego Dunaju, po stronie parzystej 4 domy
(numery 4-10, hip. 156, 51, 157-8); najstarsze z 1. ćw. w. XVI. W ciągu w. XVII i
1. połowy wieku XVIII (przed 1743) zabudowany został także obszar przyległy
do murów obronnych, z międzymurzem Bramą Nowomiejską i jej przedbramiem (Barbakan). Z domów tych kamienicę nr 21,
hip. 168 (na
terenie dzisiejszej ul. Podwale) rozebrano w 1819, kamienicę nr 19, hip. 170 w 1937-8 (przy pracach konserwatorskich nad murami), a po
zniszczeniach 1944 domy nr 16, hip. 161, 18/20, hip. 162/3, 22, hip. 164 i 24,
hip. 165 (w związku z rekonstrukcją Barbakanu).
W XVIII wieku Nowomiejska należała do ulic zamieszkałych przez najzamożniejszych:
kupców, dygnitarzy, patronów sądowych. W Bramie Nowomiejskiej
prowadzona była księgarnia Macieja Szczepańskiego, zaś w kamienicy Pod
Złotym Orłem (Nowomiejska 12) jedna z pierwszych w Warszawie
kawiarni Francuza P. Duvala. W okresie nieco późniejszym uliczka znana z
szynków, traktierni i kawiarni.
Pozostałe kamienice zburzone prawie całkowicie w 1944, odbudowane 1949-54. Podwórza strony parzystej, po ostatniej wojnie powiększone i połączone,
tworzą wspólne wnętrza z podwórzami Strony Dekerta Rynku i nieparzystej
strony od ul. Krzywe Koło, zagospodarowane jako lapidarium Muzeum Historycznego m. st. Warszawy.
|