Rynek 1
(kamienica Walbachowska, Gizów)
![]() |
Rynek 1 hip. 35, kamienica Walbachowska (Gizińska). Zbudowana przed 1498 przez Wantropków, którzy od 1465 wymieniani jako właściciele domu, początkowo zapewne drewnianego. Pierwotna kamienica prawdopodobnie od razu dwutraktowa (najstarsze wątki muru w przednim i tylnym trakcie). Andrzej Wantropczyc Gasztołd odstąpił ją 1507 Jankowi Litwanowi, zw. też Genkiem lub Yenkiem; po 1519 własnością Franciszka Łyszcza, kuśnierza, a od 1522 Macieja Pasa, krawca. 1546-53 należała do Jakuba Krzywopatrz, a 1553-99 do kupca i prefekta żup ruskich Melchiora Walbacha, który odziedziczył również przyległą posesję na tyłach działki rynkowej, wychodzącą frontem na ul. Jezuicką (zob. Dawne kolegium, ul. Jezuicka nr 1/3). Rozbudowywana i przekształcana w drugiej połowie XVI przez Walbacha zapewne w kilku etapach (1558 libertowana, prawdopodobnie po zakończeniu pierwszego etapu prac): wzniesiona nowa ściana frontowa, wyk. sklepienia piwnic oraz przebudowane przyziemie, gdzie wydzielony sklep-izba frontowa, szersza od sieni. 1599 zajęta przez norymberskich wierzycieli Walbacha. |
|
|
1607 spalona (w piwnicy ślady pożaru). 1609 dom przy Jezuickiej sprzedany jezuitom, a kamienica rynkowa
Gizom, którzy ją odbudowali, zmieniając prawdopodobnie układ na trzytraktowy, jaki stwierdzony 1669. Murowana oficyna zbudowana przez Walbacha lub Gizów. 1677 potwierdzenie libertacji. W. XVIII należała do rodziny Andrychowiczów, którzy 1702-07 dokonali gruntownej przebudowy, upamiętnionej marmurową tablicą na fasadzie (nie zachowaną).
Zapewne nadbudowana wtedy do pięciu kondygnacji zyskała (jedyną obecnie w tej pierzei) latarnię. W końcu XVIII w. przy ponownej
przebudowie przez ówczesnego właściciela Pawła Antoszewskiego, metrykanta, zmieniono wystrój wnętrz
(m.in. powstały wówczas plafony mal. przez Marcelego Bacciarellego [?], nie istniejące już w. XIX).
Następnymi dziedzicznymi właścicielami Voglowie, a potem m.i. Gołembiowscy (1852-1913), ostatni Nowcowie. Kamienica remontowana w latach dwudziestych w. XX, polichromię fasady wyk. 1928 Leonard Pękalski. |
||