Rynek 19 (kamienica Wójtowska)

Rynek nr 19, hip. 42, kamienica Wójtowska. Prawdopodobnie od 1408 siedziba sądu ławniczego i wójta dziedzicznego Starej Warszawy Piotra Pielgrzyma. Początkowo dom, zapewne drewniany, kamienica wzmiankowana 1505, wówczas własność Wilków-Kałęckich, kolejnych wójtów dziedzicznych. 1609 wójtostwo wykupione przez radę miejską, która 1618-22, po śmierci ostatniego wójta dziedzicznego Jana Wilka-Katęckiego, przejęła kamienicę. Po przeniesieniu 1702 urzędu do ratusza kamienica nadal własnością miasta, wydzierżawiana. Gruntownie przebudowywana: 1642-47 wg proj. Konstantego Tencalli, wówczas dwupiętrowa, następnie 1693-95 przez Benedykta Kaweckiego, muratora, przy udziale Józefa Szymona Bellottiego, 1771 nadbudowana o jedną kondygnację, zapewne wówczas ukształtowana fasada. Od 1811 własność prywatna m.in.: 1811-30 Jan Boroński, 1830-44 Anna Kren, ok. 1865-89 Jan Kabatnik, ok. 1907-15 Majlich Berlinerblau. Remontowana 1921 i 1927, wówczas to skuto przyczółki i gzymsy nad oknami fasady, częściowo zrekonstruowane 1928, kiedy też polichromię wykonał Wacław Borowski. 1933 własność Eliasza Berlinerblaua. 

Po zniszczenia 1944 zachowane piwnice. Odbudowana 1952-53 wg proj. Jana Bieńkowskiego z zachowaniem tylnych traktów piwnic, odtworzeniem fasady sprzed 1944 (na której uproszczono detal i zmieniono w parterze otwór drzwiowy na okienny), z nowo projektowaną elewacją tylną i wnętrzami, na parterze nawiązującymi do stanu sprzed zniszczeń. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa (wnętrza połączone częściowo z kamienicą nr 21). Ściany pokryte sgraffitem geometrycznym i figuralnym (m.i. alegorie Pokoju i Sprawiedliwości), wyk. 1953 przez Krystynę Kozłowską i Grzegorza Wdowickiego.