Rynek 3 (kamienica Juchtowska)

Rynek nr 3, hip. 36, kamienica Juchtowska (Neisserów, Szawłowska). Pierwszym znanym właścicielem wzmiankowany 1459 Burchard Sulmeister. Kamienica murowana wzniesiona przed 1468, zapewne przez Andrzeja Rosomaka, do którego należała 1465-71. Pierwotnie jednotraktowa (głębokość obecnych dwóch przednich traktów). Następnymi właścicielami kupiecka rodzina Neisserów (podobnie jak przyległej parceli ciągnącej się od tyłów działki do ul. Jezuickiej, zob. Dawne kolegium, ul. Jezuicka nr 1/3). W pierwszej połowie w. XVI kamienica rozbudowana: dostawiony tylny trakt, mieszczący tylną izbę i niepodpiwniczony przechód na podwórze; piwnice starej części domu wówczas przedzielone ścianą poprzeczną i sklepione. Po Neisserach posesję odziedziczył szlachcic Stanisław Szawłowski (Szablowski), mąż Neisserówny, a następnie jego syn Krzysztof, kupcy (bez części parceli od ul. Jezuickiej, która w posiadaniu sąsiada, Melchiora Walbacha, zob. Rynek nr 1). Przed 1554 Szawłowski zbudował nieistniejącą dziś murowaną oficynę; w tymże roku wzmiankowana ściana graniczna, którą postawił od strony posesji Walbacha. 1601 podział dwupiętrowej wówczas kamienicy między spadkobierców: Jakuba Gosławskiego, medyka królewskiego i szlachcica Mateusza Kosińskiego. 

Spalona 1607 i odbudowana prawdopodobnie przez wspomnianych spadkobierców jako trzytraktowa, a tylna część działki sprzedana jezuitom. Frontową kamienicę nabył następnie cyrulik królewski Jerzy Jucht. 1659 i 1662 wzmianki o złym stanie budynku. 1669 własność Marcina Giekra. Remont i przebudowa na czterokondygnacjową kamienicę na początku w. XVIII przez ówczesnego właściciela Jakuba Sztyca. Po nim właścicielami: Marcin Ginter (Giecler), Józef Miklasiewicz, metrykant Wielkiego Księstwa Litewskiego, i Flaczkiewiczowie; w. XIX i XX m.in.: Woźniakowscy (od 1856) i Wiśniewscy (od 1886) oraz ich sukcesorzy. 1928 polichromię fasady wykonał Zygmunt Grabowski.
Po zniszczeniu 1944 zachowane m.in. piwnice i fasada do wysokości gzymsu wieńczącego. Odbudowana bez oficyny 1952-53 wg proj. Mieczysława Kuźmy i Józefa Chodaczka, fasada wg stanu sprzed 1944, układ wnętrz (poza lokalizacją sieni) zmieniony. - Czterokondygnacjową, trzytraktowa. Na I p. pomieszczenia restauracji „Bazyliszek", proj. pracowni Piotra Sieganskiego. Fasada trzyosiowa. W przyziemiu autentyczne obramowania otworów wyk. z piaskowca, z pocz. w. XVII (z odbudowy po pożarze 1607), profilowane: portal zamknięty półkoliście z zaznaczonym kluczem i autentyczną (przeniesioną z innego budynku) kratą w nadświetlu, obramienie okna (dawniej drzwi sklepu), zamkniętego odcinkowo z zaznaczonym kluczem, oraz prostokątne obramienie drzwi do piwnicy. Powyżej parteru fasada ozdobiona polichromią 1953 przez Bohdana Urbanowicza oraz Helenę i Lecha Grzeskiewiczów, o tematyce związanej z profesją właściciela, cyrulika Juchta; pod środkowym oknem 1 p. tabliczka z fraszką Antoniego Słonimskiego (AS), dotyczącą Juchta (z mylną datą jego śmierci 1655).