|
Rynek 31, hip. 48, kamienica Plumhoffowska, Pod Św. Anną (Rzepczyńska, Kazubowska, Pod
Św. Markiem, co najmniej od pierwszej połowy XIX wieku nazywana niesłusznie kamienicą Książąt Mazowieckich). Narożna
z ul. Wąski Dunaj. Zachowane liczne elementy architektoniczne znaczące rozwój budynku od w. XV.
W 1440 wzmiankowany dom drewniany braci Rafaela Suchopędka i Wawrzyńca, kuśnierza, od 1462 ich spadkobiercy Ezechiela (Czechiela,
Zachiela, Zachelisa), kuśnierza. Kamienica wzniesiona przed 1466; wówczas jednotraktowa (obejmująca obecne dwa przednie trakty), podpiwniczona, trzykondygnacjowa z przyziemiem znacznie wyższym od
obecnego i niskimi piętrami (przynajmniej drugim, może magazynowym). Z tego czasu zachowane fragmenty ścian piwnicznych i zewnętrzna ściana boczna z wnękami (od ul. Wąski Dunaj). Od 1467 w rękach
Macieja Rzepki, zapewne przez tę rodzinę rozbudowana o tylny trakt mieszczący izbę i przechód na podwórze (zachowane ściany: tylna i zewnętrzna od ul. Wąski Dunaj). Od
końca XV wieku w posiadaniu burmistrzowskiej rodziny Kazubów, przez których w
początkach XVI w. gruntownie przebudowana, prawdopodobnie w kilku etapach (umieszczona niegdyś nad wejściem data 1535 mogła oznaczać zakończenie prac).
Kamienica w latach 1556-1630 należała do Szałapskich (Sczalapskich), m.i. Adama, złotnika i Jana, pisarza kancelarii
królewskiej, po 1581 zapewne remontowana.
W latach 1635-1637 gruntownie przebudowana przez ówczesnego właściciela Henryka Plumhoffa, kupca, burmistrza; zmieniono wówczas wysokości kondygnacji
(zachowane do dziś), w przyziemiu wydzielono sień, w ścianę której wmontowano oba portale, wykonano
stiukową dekorację wielkiego sklepu w przyziemiu (niezachowana), elewacjom nadano nowy wystrój
(portal, obramienia okien, dekoracja sgraffitowa, attyka, wykusz w elewacji bocznej). Od 1645 własność Dawida Mintzera, serwitora królewskiego, następnie: Dawida Zappio, burmistrza (z nim zapewne wiązać można modyfikację fasady, na której umieszczono, dziś nie istniejącą, płaskorzeźbę św. Marka z
lwem). Od 1699 Winklerów, ok. 1732 Drewników (Drewnikowskich), 1741-ok. 1780 Jordana Kostrzewskiego, dra medycyny (1766
mieściła się tu pierwsza warszawska traktiernia Quellusa). Ok. 1784-1819 burmistrzowskiej rodziny Lobertów
(Wojciecha, Jana, Karola), wówczas być może remontowana (po 1790). 1834 gruntownie przebudowana
przez ówczesnych (1821-73) właścicieli Marię i Franciszka Tietzów (Tyców): zmieniono podziały wnętrz,
dobudowano przy elewacji tylnej klatkę schodową (wspólną z kamienicą tylną, ul. Piwna nr 48), przesłoniętą od Wąskiego Dunaju murem parawanowym z prześwitami, częściowo pozbawiono elewacje detalu i zlikwidowano attykę. Następni właściciele m.i.: 1887 Franciszek Strycharzewski, ok. 1907-13 Salomon Zond.
W roku 1913 kamienica wykupiona, ze składek społecznych, z rąk prywatnych i przekazana na rzecz Towarzystwa Miłośników Historii. Z jego
inicjatywy, po szczegółowych badaniach, konserwowana 1913-1915 przez Władysława Marconiego i Jarosława
Wojciechowskiego; odsłonięto relikty gotyckie, częściowo zrekonstruowano attykę, przywrócono niektóre detale z przebudowy 1635-7. Po zniszczeniach 1944 zachowane: piwnice, w większości fasada, elewacja boczna i sklepienia parteru. Po zabezpieczeniu 1947-9 odbudowana 1948-53 wg proj. Jana Grudzińskiego, z zachowaniem ocalałych elementów, nowo projektowaną elewację tylną i wnętrzami, na parterze nawiązującymi do stanu sprzed 1944. - Czterokondygnacjowa, trzytraktowa (na wyższych kondygnacjach połączona z kamienicą nr 29). Piwnice w trzech poziomach (z najniższego wejście do d. studni, zob. ul. Piwna nr
48).
Fasada późnorenesansowa z elementami gotyckimi, trzyosiowa. W przyziemiu, po lewej,
kamienny portal późnorenesansowy. Obok portalu zamurowany otwór piwniczny w kamiennym obramieniu; po prawej duże okno zamknięte odcinkowe, nad nim fragmenty ceglanych ostrołukowych blend profilowanych,
z początków XVI wieku. Wyższe kondygnacje podzielone fryzami sgraffitowymi,
1635-1637 (częściowo rekonstruowanymi), przechodzącymi na elewację boczną, o motywach wici roślinnej, głów kobiecych, ptaków. W narożniku pn.-wsch. skarpa, nad którą na piętrze, w płytkiej niszy kamienna figura św. Anny Samotrzeć
, późnogotycka z pierwszej połowy XVI wieku. Na poziomie I i częściowo II p. odsłonięty gotycki mur ceglany, w części wsch. z pięcioma smukłymi
oprofilowanymi wnękami ostrołukowymi ok. poł. w. XV.
|
|

Kamienica świeżo po renowacji

Św. Anna Samotrzeć
- rzeźba pochodzi
z pierwszej połowy XVI wieku
znajduje się w malutkiej wnęce
narożnika Rynku 31 z Wąskim Dunajem

tablica pamiątkowa
widoczna od strony Wąskiego Dunaju
i Nowomiejskiej
|