PLAC ZAMKOWY
powstał w latach 1818-18 21, a położony jest prawie w całości na trójkątnym obszarze zamkowego Dziedzińca Przedniego i otaczających go zabudowań. 
Z położonej u wylotu ul. Senatorskiej Bramy Krakowskiej (z przedbramiem i obudowanej dwustronnie ulicy zwanej kolejno  Grodzką,  potem ul. Bernardyńską, następnie Przedzamkową, jeszcze później Świętojańską) prowadził przez Bramę Świętojańską główny wjazd do zamku.
Zaczątkiem placu był mały placyk przedbramny, na którym 1644 wzniesiono kolumnę Zygmunta III. Powiększono go do obecnego zasięgu wg proj. Jakuba Kubickiego burząc w 1808 Bramę Krakowską, w 1818 jej przedbramie, a w latach 1818-21 pozostałą zabudowę: cztery kamienice mieszczańskie po wsch. stronie ul. Przedzamkowej oraz budynki na dawnym Dziedzińcu Przednim (podzielonym na Dziedziniec Mały, zwany też Aptecznym, Stajennym, i na podwórko stajenne) - stajnie, wozownie, aptekę oraz usytuowaną przy ul. Przedzamkowej  kamienicę (z ośmioma kramami) Tytusa Liwiusza Burattiniego (Boratiniego) dzierżawcy mennic, fizyka, egiptologa, z 1656-9, przekształconą w pierwszej połowie wieku XVIII na kamienicę należącą do Płochockich (mieszczącą stancje). Północno-zachodnią pierzeję placu utworzyły ciągnące się od Podwala do ul. Świętojańskiej kamienice na północ od Bramy Krakowskiej i domy dawnej północno-zachodniej pierzei ul. Przedzamkowej. Po zniszczeniu 1944 pierzeję tę odbudowano w latach 1957-60 (z wyjątkiem domów nr 1 - 7 w związku z odsłonięciem murów obronnych). 
Budowa 1947-9 tunelu trasy WZ spowodowała zmianę kształtu pd.-wsch. części placu i przesunięcie o ok. 6 m w stronę Wisły ustawionej ponownie kolumny Zygmunta III. W czasie badań archeologicznych 1974-9 odkryto relikty kilku budowli, m.i.: tzw. Szopy sądu grodzkiego, dworów dostojników i urzędników mazowieckich a potem koronnych i królewskich, apteki, kamienicy Płochockich, dolne partie mostu przedbramia Bramy Krakowskiej i piwnice przylegających do niej kamienic. Relikty budynków zasypano, kładąc nową nawierzchnię, partie mostu odsłonięto dokonując rekonstrukcji uzupełniającej w latach 1982-1983.

grudzień 2001